Διερευνά την ιστορική εξέλιξη του φαινομένου τους τελευταίους δύο αιώνες, και εστιάζεται στους παράγοντες εκείνους (πολιτικούς, κοινωνικούς, οικονομικούς κ.ά.) που μετέτρεψαν το όπιο (ένα αρχέγονο θεραπευτικό προϊόν) σε κοινωνική μάστιγα - την ηρωίνη. Διερευνά, επίσης, τα συμφέροντα εκείνα -παράνομα και νομότυπα- που συνεχίζουν να στηρίζουν την παρούσα κατάσταση.

Αναλύει το φαινόμενο της εξάρτησης από φαρμακευτικής και ψυχολογικής, κυρίως, σκοπιάς. Εξετάζει τους τρόπους με τους οποίους η ηρωίνη "ικανοποιεί" τις βαθύτερες επιθυμίες του ανθρώπου, καθώς και τις διεργασίες που ακολουθούνται, έτσι ώστε η εξάρτηση απ' αυτήν να εδραιώνεται.

Με αυτά τα στοιχεία, το βιβλίο θέλει να συμβάλλει στη δημιουργία μιας νέας κοινωνικής αντίληψης που θα διαμορφώσει αποτελεσματικότερες προσεγγίσεις στην αντιμετώπιση του ζητήματος, δίνοντας, παράλληλα, και εφόδια στον χρήστη -και την οικογένειά του- για την έξοδο απ' αυτόν τον ψυχοφθόρο λαβύρινθο.



«Ο Μίτος της Αριάδνης» είναι ένα βιβλίο-απόσταγμα θεραπευτικής πρακτικής στον τομέα της εξάρτησης, ανθρωποκεντρικό, τεκμηριωμένο, γραμμένο σε γλώσσα εύληπτη. Και έρχεται:

· Να ρίξει φως στις γνωστές-άγνωστες δυνάμεις που μετέτρεψαν ένα αρχέγονο λαϊκό φάρμακο, το όπιο, σε κοινωνική μάστιγα – την ηρωίνη.

· Να ξεχωρίσει την πραγματικότητα από τη δαιμονολογία που περιβάλλει τις εθιστικές ουσίες, τη χρήση τους και την εξάρτηση.

· Να προβληματίσει, αλλά και να ενημερώσει τον κάθε ενδιαφερόμενο, ώστε να διαμορφώσει υπεύθυνη άποψη και αντίστοιχη στάση.

· Να προσφέρει τεκμηριωμένα στοιχεία που μπορούν να συμβάλλουν να οδηγηθεί η κοινωνία προς την έξοδο από το λαβύρινθο των ναρκωτικών.

· Να λειτουργήσει ως εργαλείο απεμπλοκής στα χέρια ενός χρήστη, καθώς και ως εργαλείο πρόληψης για κάθε οικογένεια.



Ένα πολύτιμο 'εφόδιο γνώσης' για κάθε νέο άνθρωπο, γονιό, εκπαιδευτικό και επαγγελματία στο χώρο της ψυχικής υγιεινής.

Κωνσταντινίδης Κ. Γιάννης, κλ. ψυχολόγος (τηλ. 210 4296270)

Εκδόσεις: ΘΥΜΑΡΙ, Αθήνα, Σελ. 304, Ευρώ 15,07



Περίληψη



Τις τελευταίες δεκαετίες η κατάχρηση ψυχοδραστικών ουσιών και η εξάρτηση από αυτές έχει πάρει, παγκόσμια, τέτοιες διαστάσεις που θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ακόμη και επιδημία. Κάθε χρόνο, παρ’ όλα τα μέτρα που λαμβάνονται, όλο και περισσότερες οικογένειες πλήττονται από τις παρενέργειες της εξάρτησης. Οι ‘εκστρατείες’ και οι ‘πόλεμοι’ κατά των ναρκωτικών έρχονται και παρέρχονται, χωρίς ουσιαστικά αποτελέσματα. Και η ύφεση, όπως δείχνουν να πηγαίνουν τα πράγματα, θ’ αργήσει πολύ ακόμη να δείξει το πρόσωπό της.

Ευαισθητοποιημένοι πολίτες και γονείς αισθάνονται αμήχανοι παρατηρητές μιας κατάστασης που μόνο αβεβαιότητα τους προξενεί.

Ο Μίτος της Αριάδνης πραγματεύεται το ζήτημα της ηρωίνης, όχι γιατί είναι το ‘σκληρό ναρκωτικό’ ή γιατί είναι ‘χειρότερη’ ή πιο ‘επικίνδυνη’ από κάποιες άλλες ουσίες, αλλά γιατί συγκυριακά και μόνο τυχαίνει να μας προβληματίζει σήμερα περισσότερο και να μας δημιουργεί μεγάλα προβλήματα με τον τρόπο που κοινωνία και πολιτεία χειρίζονται το ζήτημα.

Ένας άλλος λόγος που αποφάσισα να πραγματευτώ το θέμα της ηρωίνης είναι γιατί, προσφέρεται να χρησιμοποιηθεί σαν παράδειγμα για την καλύτερη κατανόηση του φαινομένου της εξάρτησης από τις ουσίες. Το αναγνωστικό κοινό, μάλλον, θα έβρισκε το βιβλίο ανιαρό αν είχα σαν παράδειγμα κάποια άλλη ουσία – π.χ. τον καφέ, τον καπνό ή την αλκοόλη.

Ένας τρίτος λόγος είναι γιατί, καθημερινά, έρχομαι σε θεραπευτική επικοινωνία με αρκετά πρόσωπα που επιδιώκουν ν’ απαλλαγούν απ’ αυτή τη συνήθεια και, έτσι, μπορώ να πω ότι η συσσωρευμένη επαγγελματική μου εμπειρία έκανε το έργο της συγγραφής ευκολότερο.

Και ο τέταρτος λόγος, ο σπουδαιότερος, είναι γιατί πιστεύω ακράδαντα ότι η τεκμηριωμένη, αντικειμενική και απομυθοποιημένη ενημέρωση είναι δύναμη. Αυτή τη δύναμη, ελπίζω, να μπορέσω να μεταδώσω στον κάθε ενδιαφερόμενο ή ευαισθητοποιημένο πολίτη, ώστε το βιβλίο να παίξει το ρόλο ‘εργαλείου’ πρόληψης ή θεραπείας. Στο χρήστη ηρωίνης να κεντρίσει ευαίσθητα σημεία, ώστε να τον προτρέψει να πάρει αποφάσεις και να γίνει ο μίτος που θα του δείξει την έξοδο από το λαβύρινθο της ηρωίνης. Την οικογένειά του να την ενημερώσει για να διαμορφώσει τη στάση εκείνη που θα μπορέσει να επιφέρει θετικότερα αποτελέσματα. Και το νέο άνθρωπο, το γονιό ή τον ευαισθητοποιημένο πολίτη να τον προβληματίσει, να τον οπλίσει με γνώση, ώστε να μην είναι απλά ένας θεατής της κατάστασης, αλλά ο καταλύτης των θετικότερων εξελίξεων.

Το βιβλίο απαρτίζεται από 7 κεφάλαια, και το καθένα απ’ αυτά θα μπορούσε να διαβαστεί ξέχωρα σαν μια αυτοτελή ενότητα. Το Πρώτο Μέρος πραγματεύεται την ιστορική εξέλιξη της χρήσης του οπίου και –κατ’ επέκταση– της ηρωίνης. Την αναδρομή αυτή έκρινα αναγκαία γιατί πιστεύω πως η ιστορική γνώση είναι απαραίτητη για την καλύτερη κατανόηση της σημερινής κατάστασης που έχει εμπλακεί η κοινωνία. Μέσα από την ιστορική αναδρομή και τα επιχειρήματα που παραθέτω, ισχυρίζομαι πως το ‘πρόβλημα των ναρκωτικών’ το προκάλεσε ο ίδιος ο άνθρωπος, και δημιουργήθηκε από τη συγκυριακή αλληλεπίδραση κάποιων οικονομικών, ιδεολογικών, πολιτισμικών και πολιτικών συμφερόντων τους δύο τελευταίους αιώνες. Αυτοί που υπερασπίσθηκαν, κατά καιρούς, κάποια συμφέροντα είτε λειτούργησαν κακόβουλα ή δεν μπόρεσαν τότε να φανταστούν πως οι συνδυασμοί κάποιων ενεργειών τους θα δημιουργούσαν όλες αυτές τις επιπλοκές που έχουμε σήμερα.

Στο 3ο κεφάλαιο υποστηρίζεται η σταδιακή αποποινικοποίηση των ψυχοδραστικών ουσιών, με ταυτόχρονη τεκμηριωμένη και απομυθοποιημένη ενημέρωση του κοινού, ώστε να υπάρξουν και απτά αποτελέσματα στην πρόληψη.

Ίσως ν’ ακούγεται παράδοξο, ένας άνθρωπος, όπως ο υποφαινόμενος, που τάσσεται ανεπιφύλακτα κατά της κατάχρησης ψυχοδραστικών ουσιών και εργάζεται καθημερινά γι’ αυτό το σκοπό, να υποστηρίζει την αποποινικοποίησή τους. Η απάντηση είναι απλή: Ούτε οπαδός της αντιαπαγόρευσης γεννήθηκα, ούτε γαλουχήθηκα σε μια κοινωνία που στήριζε την απρόσκοπτη χρήση – μάλλον το αντίθετο. Οι απόψεις που με διακατέχουν ωρίμασαν μέσα από πολλά χρόνια μελέτης και περισυλλογής γύρω από το αντικείμενο, και βλέπω πως δεν υπάρχει άλλη διέξοδος για να επέλθει η πολυπόθητη ύφεση. Όπως διαφαίνεται μέσα από την επιχειρηματολογία που καταθέτω, το ‘πρόβλημα των ναρκωτικών’ τρέφεται και θεριεύει μέσα από το ίδιο το καθεστώς που είναι ταγμένο –όπως μας λένε– να το καταπολεμά. Αυτό το αλλόκοτο φαινόμενο συμβαίνει γιατί η απαγόρευση με το να ευνοεί πολλά και μεγάλα συμφέροντα, βρίσκει πολλούς υποστηριχτές στην κοινωνία. Δεν εννοώ μονάχα το λαθρεμπόριο, με τα υπερκέρδη που αποφέρει, αλλά κι ένα σωρό άλλες δραστηριότητες και συμφέροντα, πολλά από τα οποία είναι παράνομα –παράγωγα του λαθρεμπορίου και της διαφθοράς– ενώ άλλα είναι νομότυπα ή ακόμη και νόμιμα. Κατά συνέπεια, και οι υποστηριχτές της απαγόρευσης τάσσονται υπέρ της θέσης αυτής είτε καθαρά από συμφέρον (άμεσα ή έμμεσα) ή είναι καλοπροαίρετοι πολίτες που υιοθετούν τη στάση αυτή από άγνοια και φόβο.

Για να καθαρίσουν οι ‘Στάβλοι του Αυγεία’ από τη συσσωρευμένη κοπριά της παρανομίας, των μυωπικών συμφερόντων, της ημιμάθειας και του φόβου, χρειάζεται ένας νέος Ηρακλής. Αυτός δεν μπορεί να είναι άλλος παρά οι συστρατευόμενες δυνάμεις των ευαισθητοποιημένων και ενημερωμένων πολιτών, που θα στηρίξουν και τους πολιτικούς εκείνους που θα επιχειρήσουν ριζοσπαστικές καινοτομίες. Τότε, και μόνο τότε, θ’ ανακοπεί η μόλυνση της κοινωνίας και θα διαφανεί η ύφεση.



Το Δεύτερο Μέρος επικεντρώνεται στο φαινόμενο της εξάρτησης, αλλά και της απεξάρτησης από την ηρωίνη. Στο 4ο κεφάλαιο, ειδικά, γίνεται μια ανασκόπηση της φαρμακολογίας των οπιούχων, δίνοντας βαρύτητα στα φαινόμενα της ανοχής και της φυσικής (ή σωματικής) εξάρτησης. Αν και η φυσική εξάρτηση είναι σημαντικός ανασταλτικός παράγοντας στην απεξάρτηση ενός προσώπου, δεν είναι παρά το πρώτο βήμα στην επίπονη –και συχνά παλινδρομική– πορεία που ακολουθεί κάποιος που επιδιώκει ν’ απεξαρτηθεί.

Στο 5ο κεφάλαιο γίνεται προσπάθεια να καταγραφεί το περιβάλλον μέσα στο οποίο αναπτύσσεται η εξάρτηση. Οι παράγοντες που συμβάλλουν στη χρήση έχουν διαχωριστεί σε πολιτισμικούς, προσωπικούς και οικογενειακούς, και κάθ’ ένας από αυτούς συντείνει σε διαφορετικό βαθμό στην ανάπτυξη της εξάρτησης.

Η ανάλυση του φαινομένου της ψυχολογικής εξάρτησης αναπτύσσεται στο 6ο κεφάλαιο. Εδώ γίνεται προσπάθεια για μια σφαιρική ερμηνεία της εξάρτησης, με δύο κύριους άξονες: α) Την οπτική της ανθρωπιστικής ψυχολογίας περί ιεράρχησης και ικανοποίησης των αναγκών που κινητοποιούν τη συμπεριφορά ενός προσώπου προς την αυτοπραγμάτωση, ώστε να εξελιχθεί σ’ ένα φυσιολογικό, αυτόνομο και δημιουργικό όν. Υποστηρίζεται πως η χρήση ουσιών είναι μια παθολογική παρακαμπτήριος –μια ψευτο-ικανοποίηση των αναγκών– που το άτομο παρεκκλίνει στην προσπάθειά του για άμεση ικανοποίηση της βαθύτερής του επιθυμίας για αυτοπραγμάτωση. Και β) τις αρχές της θεωρίας του συμπεριφορισμού περί μάθησης. Οι φαρμακολογικές ιδιότητες των ουσιών παίζουν το ρόλο των ενισχυτών που εδραιώνουν τη συμπεριφορά της χρήσης. Ο συνδυασμός των δύο αυτών σχολών προσφέρει επαρκές θεωρητικό υπόβαθρο για την καλύτερη κατανόηση της ψυχολογικής εξάρτησης, η οποία, κατά την άποψή μου, είναι και η πεμπτουσία του φαινομένου. Στο τέλος του κεφαλαίου γίνεται αναφορά στις μορφές και στις ποικιλίες των αναγκών που ο άνθρωπος ματαιοπονεί να γεφυρώσει με τις ουσίες.

Το ζήτημα της απεξάρτησης διαφαίνεται σε ολόκληρο το Δεύτερο Μέρος, και από κάθε κεφάλαιο ο αναγνώστης θα μπορέσει ν’ αποκομίσει αρκετά στοιχεία. Όμως, το 7ο και τελευταίο κεφάλαιο είναι αποκλειστικά αφιερωμένο στο θέμα αυτό και ειδικά στο ξεκίνημα της απεξάρτησης. Πέρα από το να ενημερώσει γύρω από κάποια θέματα θεραπείας, ο βασικότερος σκοπός του είναι να προβληματίσει το χρήστη ηρωίνης – κοινώς να τον 'ξενερώσει'. Να τον κάνει να σκεφτεί τον εαυτό του πέρα από τη χρήση –ποιος είναι, πώς είναι, ποιος θα μπορούσε να είναι, τι θυσιάζει για την ηρωίνη– και να τον προτρέψει να πάρει κάποιες σημαντικές αποφάσεις για τη ζωή του.



Δύο λόγια για τον συγγραφέα



Ο Γιάννης Κωνσταντινίδης γεννήθηκε στις Πυλές Καρπάθου το 1952. Μετανάστευσε στην Αυστραλία το 1971, όπου και πραγματοποίησε τις βασικές και μεταπτυχιακές του σπουδές στο University of New England και Macquarie University, αντίστοιχα. Υπηρέτησε σαν κλινικός και ερευνητικός ψυχολόγος σε διάφορους οργανισμούς, και έχει πάνω από 18 χρόνια εμπειρίας στο αντικείμενο της ουσιο-εξάρτησης.

Στην Ελλάδα επέστρεψε το 1991, και σήμερα εργάζεται ως ελεύθερος επαγγελματίας ψυχολόγος στον Πειραιά.



Πηγή: εισερχόμενο email από τον συγγραφέα.