Κοινότητα - Πύλη - Περιοδικό Φοιτητών Πανεπιστημίου Αιγαίου -- Πρωτοβουλία MyAegean

γράφει η Ματίνα Κουντουρογιάννη

Η 21η Μαρτίου είναι μια ημέρα αφιερωμένη στην εξάλειψη των φυλετικών διακρίσεων. Υιοθετήθηκε το 1966, σε ανάμνηση ενός συμβάντος που συγκλόνισε την διεθνή Κοινή Γνώμη, με την εν ψυχρώ δολοφονία στη Νότιο Αφρική, 70 περίπου φοιτητών που, έξι χρόνια πριν, έπεφταν νεκροί από σφαίρες της ρατσιστικής αστυνομίας, κατά τη διάρκεια διαδήλωσης ενάντια στο απαρτχάιντ (1960). Ένας φόρος τιμής στον αιματοβαμμένο αγώνα της Ανθρωπότητας για (περισσότερη) Ισότητα, Ελευθερία και Δημοκρατία.

Αρκετά χρόνια αργότερα, το 1999, η ημέρα επιλέχθηκε από την UNESCO και για την προώθηση της Τέχνης της Ποίησης, ως κώδικα επικοινωνίας μεταξύ των λαών, πάνω στον αφορισμό του Ντελακρουά ότι «δεν υπάρχει Τέχνη, χωρίς Ποίηση».

Ειρωνεία; Λίγα 24ωρα αργότερα, στις 24/3/99, προς το ξημέρωμα της 25ης, θα ξεκινούσε μια από τις πιο φονικές ιμπεριαλιστικές επιδρομές, με τα ΝΑΤΟικά βομβαρδιστικά, επί 78 ημέρες, να δολοφονούν αμάχους και γυναικόπαιδα στη Γιουγκοσλαβία. «Ήταν κάποτε μια χώρα…», ο πολιτισμός υποχρεώθηκε σε παύση, σύννεφα ένοχης σιωπής σκέπασαν τους τάφους των θυμάτων και η διεθνής Κοινή Γνώμη να απεύχεται τέτοιες μαύρες επετείους. Κι όμως, επαναλήφθηκε. Πριν από 5 χρόνια, το 2003, όταν ανήμερα έπεσαν οι πρώτες μπόμπες στην πρωτεύουσα του Ιράκ, Βαγδάτη.

Βαθειά έχει τραυματιστεί αυτή η διεθνής ημέρα. Από γεγονότα που προδίδουν μόνο τη σημασία της Επικαιρότητά της. Και τα σημεία των καιρών. Από εκείνα που προετοιμάζουν άλλωστε τον φετινό εορτασμό της, μέσα σε διεθνείς συνθήκες που θα πρέπει να θεωρούνται επίγονοι εκείνων των μαύρων επετείων:
η ανεξαρτητοποίηση του Κοσόβου και η «νευρικότητα» στα Βαλκάνια, οι εθνικισμοί που ελλοχεύουν ως μηχανισμοί συμφερόντων και ελέγχου, οι ανταγωνιστικές οικονομίες ανάμεσα στο ισχυρό αλλά υπερτιμημένο ευρώ και το έναντι αυτού υποτιμημένο αλλά βολικό δολάριο. Η αμηχανία των εξαγωγών και οι χρηματιστηριακές κρίσεις, το πετρέλαιο που απειλεί με νέο ιστορικό κραχ σπάζοντας το φράγμα των 100, των 101, των 102…να σου φωνάζει «δεν φτάνει μόνο το Ιράκ για τις μελλοντικές επενδύσεις »… μπήκε άλλωστε και το φυσικό αέριο στο παιχνίδι.

Δυο πόλεμοι μέσα σε μία πενταετία. Χώρια το Αφγανιστάν. Και από την άλλη, υπάρχουν και οι «παράπλευρες απώλειες» που συνδέονται με αυτήν την πληγωμένη ημερομηνία. Είναι οι «άτυχοι» πληθυσμοί, όπου γης, που υποχρεώνονται σε μετανάστευση και στην προσφυγιά, στον ξεριζωμό και στην ξενιτιά. Που περνούν μέσα από ναρκοπέδια ή θαλασσοδέρνονται μες σε σαπιοκάραβα, μέχρις ότου –αν τα καταφέρουν- να φτάσουν σε κάποια πόλη. Της Δύσης. Εκεί όπου θα τους περισυλλέγουν οι ανθρωπιστικές οργανώσεις και θα τους ξυλοφορτώνουν οι αρχές -όπως πρόσφατα στην Πάτρα, εκεί όπου θα τους περιθάλψουν οι εθελοντές πολίτες αλλά θα τους κόβει το ρεύμα μέσα στο χιονιά η ΔΕΗ.

Έπειτα τα χρόνια θα περνούν και οι μετανάστες κάποτε θα αποτελούν μέρος της ιστορίας κάποιας μεγάλης πόλης, όπως το όμορφο Παρίσι. Όπου στα προάστια εκρήγνυται κάθε τόσο κι ένα περιστατικό εκτεταμένης βίας στους δρόμους, με το βλέμμα να πέφτει πάνω στα παιδιά των απόκληρων. Των μεταναστών δεύτερης και τρίτης γενιάς, με τα αναγνωρισμένα δικαιώματα στα χαρτιά, χωρίς καμιά διέξοδο μες σε μία τόσο σκληρά οργανωμένη ταξική κοινωνία. Όπως είναι η γαλλική.

Ή όπως είναι η ελληνική, που την τελευταία δεκαπενταετία εκσυγχρονίστηκε. Και η ψαροκώσταινα ανήκει πλέον στη Δύση. Κι έτσι έγινε προορισμός των «άτυχων πληθυσμών», τις τύχες των οποίων προκαλούσαν πάντοτε οι πιο ισχυροί.
Αναρριχήθηκε την τελευταία δεκαπενταετία η «εθνική» οικονομία, υψώθηκε πάνω από τις βαλκανικές. Έπαιξε το ρόλο της στο «σταυροδρόμι των πολιτισμών», μέσα και έξω από τα σύνορα. Έξω, με την εκροή του ιδιωτικού κεφαλαίου προς τις γειτονικές χώρες, με τα φτηνά εργατικά χέρια (το 70% των ξένων επενδύσεων στα Σκόπια έχει η ελληνική αστική τάξη). Μέσα, η εκσυγχρονισμένη Ελλάδα χτιζόταν πάνω στις ακάλυπτες πλάτες των οικονομικών μεταναστών με τα σκασμένα «μαύρα» χέρια. Τους οποίους δεν θα δίσταζε να τους φορτώσει ακόμα και το ασφαλιστικό, αν η καταλήστευση των Ταμείων δεν είχε αποκαλυφθεί στην κοινή γνώμη σε τέτοιο βαθμό. Η’ αν η διαπλοκή δεν έπαιρνε διαστάσεις χιονοστιβάδας, στο πεδίο που κάνει την πιο εκρηχτική της εμφάνιση: στο εποικοδόμημα. Εκεί που η απλή ζωή ντύνεται σε κάθε εποχή τον Πολιτισμό της.

Τις προάλλες, εκπρόσωποι του πνευματικού κόσμου συγκεντρώθηκαν έξω από το ροζ υπουργείο του Ζαχόπουλου για να διαμαρτυρηθούν: για το κράτος που ξεπουλά τον πολιτισμό, για τον πολιτισμό που γίνεται αντικείμενο συναλλαγής. «Θα κάνετε θυμωμένη τέχνη;» ρώτησα τη Ρέα Γαλανάκη σε συνέντευξη στον «Επικοινωνία». «Είμαστε θυμωμένοι γιατί υποτιμάται το έργο μας, νιώθουμε ότι διαρκώς προέχουν άλλα» μου απάντησε.

Και πώς να μην το νοιώθουν ακόμα και οι ίδιοι οι παραγωγοί τέχνης στις μέρες μας ότι δεν υπάρχει «κοινό» να απευθύνονται, ότι διαμορφώνονται άλλα, εφήμερα ακροατήρια προς διάφορες κατευθύνσεις; Δες και την έκ-πτωση στο χώρο της εκπαίδευσης. Βαφτίζουν –σου λέει- τα δημόσια σχολεία διαπολιτισμικά. Κι όμως, αντί να τα αναβαθμίζουν, τα υποχρηματοδοτούν και τα υποβαθμίζουν. Και οι μικροαστοί γονείς παίρνουν τα παιδιά τους και τα πάνε στα ιδιωτικά. Με δανεικά. Όχι γιατί είναι εύκολη λύση ή προτιμητέα. Ούτε επειδή είναι κατ' ανάγκη ρατσιστές. Αλλά γιατί είναι ορατή η εγκατάλειψη από την πολιτεία, που αρνείται τις υποδομές για τις μελλοντικές γενεές. Ποιητική απουσία. Τα σημεία των καιρών.

Γιατί τέτοια ημέρα είναι η 21η μέρα του Μαρτίου. Που θυμίζει τον αφορισμό των Ντελακρουά μέσα σε συνθήκες πολυπολιτισμικής κοινωνίας. Έντονα ταξικής και άνισης. Σκληρής. Όμως υπάρχει και η άλλη πλευρά. Μπορεί αθέατη στα δελτία των 8, αλλά υπάρχει. Και βέβαια σκόρπιοι στίχοι αγαπημένων ποιητών θα κυκλοφορήσουν και φέτος με τα ΜΜΜ. Ομορφαίνοντας ομολογουμένως την πρώτη επίσημη ημέρα της Άνοιξης στην πόλη. Για όσους τουλάχιστον ρίξουν μια κλεφτή ματιά περιμένοντας στη στάση το λεωφορείο. Από την επομένη θα περιδιαβαίνουμε και πάλι άμουσοι. Μες σε χαλεπούς καιρούς που όμως θα κάνουν προφητικούς τους στίχους του Τ.Σ. Ελιοτ, του ποιητή της «Ερημης χώρας»: «και πήραμε την κατηφόρα / εκεί νιώθεις ελευθερία, στα βουνά».

Ο αναμορφωτής του δυτικού κανόνα. Με την προσδοκία να ξανανεβάσουμε τον πήχη ψηλά.

Ματίνα Κουντουρογιάννη, δημοσιογράφος
στο Δημοτ. Ραδιόφωνο Ηρακλείου Αττικής
«Επικοινωνία 94FM»

___________
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό "Στίγμα", το οποίο διανέμεται σε κεντρικά βιβλιοπωλεία της Αθήνας.
Η αναδημοσίευση του παρόντος κειμένου στο my.aegean.gr γίνεται με την σύμφωνη γνώμη της δημοσιογράφου, την οποία και ευχαριστούμε θερμά για την προσφορά του άρθρου της.