Η ψηφιοποίηση του τέρατος της γραφειοκρατίας

   
   

 Εργασιακά - Επαγγελματικά Θέματα

 
Συγγραφέας Η ψηφιοποίηση του τέρατος της γραφειοκρατίας
 
       
Πεμ, 18 Οκτ 2018 7:54 am
Φατσοβιβλίο  Τουίταρε  μοιράσου το...  
  Δημοσίευσηlink παραπομπής 


Leonidas_Kou...
Ψαρούκλα
Ψαρούκλα


Oct 18, 2018
1


Να σας ευχαριστήσω για την αντάμωση και με αφορμή τα διαρκή ζητήματα που για μια ακόμα φορά ανέκυψαν σχετικά με την αναγνώριση του τίτλου σπουδών του Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας & Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου στον κλάδο ΠΕ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ από φορείς του δημοσίου, κατά την πρόσληψη αποφοίτων του, ενώ υπάρχει σαφές προεδρικό διάταγμα από το 2009 για το θέμα, θα ήταν χαρά μου να μοιραστώ μαζί σας το άρθρο μου σχετικά με την ψηφιακή γραφειοκρατία και τους σκοπέλους που συναντά καθημερινά ο πολίτης και κυρίως ο άνεργος μορφωμένος, του οποίου διαψεύδονται καθημερινά οι προσδοκίες και τα όνειρα. Ας ελπίσουμε ότι θα τα αλλάξουμε όλα.

Η ψηφιοποίηση του τέρατος της γραφειοκρατίας

Με το νόμο 3861/2010 εισήχθη στην ελληνική πραγματικότητα το περίφημο «Πρόγραμμα Δι@ύγεια», το οποίο μέσω της χρήσης του διαδικτύου για την ανάρτηση αποφάσεων των κυβερνητικών οργάνων και της διοίκησης (φορείς του στενού και ευρύτερου δημόσιου τομέα, Ανεξάρτητες Αρχές, Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης Α΄ και Β΄ βαθμού) ευαγγελίστηκε την διαφάνεια στις σχέσεις κράτους – πολίτη. Παράλληλα ενισχύθηκε και η έννοια της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, δηλαδή η χρήση τεχνολογιών πληροφορικής στη δημόσια διοίκηση, με σκοπό την μείωση του δαπανηρού κράτους και της ταλαιπωρίας από την γραφειοκρατία. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το γνωστό σε όλους μας taxisnet για την υποβολή της φορολογικής δήλωσης, το eServices του ΟΑΕΔ για την ανανέωση της κάρτας ανεργίας και η ηλεκτρονική πλατφόρμα του ΑΣΕΠ για τη συμμετοχή σε διαγωνισμούς προσλήψεων του δημοσίου.
Εκ πρώτης όψεως όλα τα παραπάνω φαντάζουν θεμιτά και κοινώς αποδεκτά από την πλειοψηφία των Ελλήνων πολιτών, που επιθυμούν να απαλλαγούν από την γραφειοκρατία, κερδίζοντας χρόνο για την έκδοση π.χ. μιας βεβαίωσης από το σπίτι, όπως επίσης θέλουν να γνωρίζουν ότι η συμμετοχή τους σε μια επετηρίδα ή έναν διαγωνισμό προσλήψεων θα είναι όντως διαφανής και αδιάβλητη. Κρίσιμο είναι να αποσαφηνίσουμε ότι καμία τεχνολογία από μόνη της δεν λύνει ως δια μαγείας το πρόβλημα για το οποίο κλήθηκε να συνεπικουρήσει, ενώ ο ανθρώπινος παράγοντας εξακολουθεί να επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τη λειτουργία πληροφοριακών συστημάτων κυρίως με τη νοοτροπία του και τη εμπλοκή του στη λήψη τελικών αποφάσεων. Επιπρόσθετα ο μεγάλος όγκος πληροφορίας, με τα «διαυγισμένα» ψηφιακά έγγραφα που αναρτώνται καθημερινά στην ιστοσελίδα του προγράμματος «Δι@ύγεια», καθιστά ιδιαιτέρως επίπονη, τόσο την άντληση πληροφορίας, όσο και τον έλεγχό της. Θα λέγαμε πως σε αυτή την περίπτωση ισχύει η ρήση “too much information, is no information”, δηλαδή η υπερβολική πληροφορία καταντά να είναι καθόλου πληροφορία.
Εισχωρώντας ενδότερα και μέσω της απασχόλησής μου με συμβάσεις σε φορείς του δημοσίου, διαπίστωσα την ύπαρξη παρένθετων κυβερνητικών αποφάσεων, που με την ασάφεια τους, μπορούν να ερμηνευτούν με διάφορους τρόπους και να καταστήσουν πρακτικά ανενεργό τόσο το «Πρόγραμμα Δι@ύγεια», όσο και την ηλεκτρονική διακυβέρνηση ευρύτερα, επιστρέφοντας και πάλι τη δημόσια διοίκηση σε τοπικό επίπεδο. Περίτρανο παράδειγμα είναι το ΦΕΚ το οποίο με τρόπο ασαφή δίνει τη δυνατότητα αυτόνομων δημοσιεύσεων στην ιστοσελίδα περιφερειακού νοσοκομείου, σχετικά με τις διοικητικές αποφάσεις, που αφορούν στους διαγωνισμούς και τις προμήθειες του νοσοκομείου.
Βασικότερο ζήτημα όμως, θα έλεγα πως είναι ο σχεδιασμός του περιβάλλοντος διεπαφής του χρήστη με την εκάστοτε ηλεκτρονική πλατφόρμα. Έτσι όταν ο πολίτης θα κληθεί να υποβάλλει μια αίτηση στην πλατφόρμα ενός πληροφοριακού συστήματος, θα συναντήσει αρκετές δυσκολίες, τόσο με την κακώς δοσμένη ορολογία των πεδίων, που καλείται να συμπληρώσει, όσο και με την πληροφόρησή του για τυχόν απορίες σχετικά με την διαδικασία υποβολής. Για να γίνω πιο συγκεκριμένος θα αναφέρω την πρόσφατη εμπειρία από την συμμετοχή μου, στο διαγωνισμό μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας άντλησης επικουρικού προσωπικού για μονάδες υγείας. Για τον τίτλο σπουδών υπήρχαν τρία πεδία, τα οποία καλείτο ο χρήστης να συμπληρώσει, ενώ και στα τρία πεδία αναγραφόταν η ίδια εννοιολογικά λέξη, που αναφερόταν στο τμήμα σπουδών της σχολής του εκπαιδευτικού ιδρύματος, δημιουργώντας σύγχυση στο χρήστη για την ορθότητα της συμπλήρωσης των εν λόγω πεδίων. Παραδόξως κατά την ολοκλήρωση της αίτησης συμμετοχής και την εκτύπωσή της, τα πεδία σχετικά με τον τίτλων σπουδών άλλαζαν σε «Επωνυμία Ιδρύματος Πτυχίου/Διπλώματος/Απολυτηρίου» , «Τμήμα», «Τίτλος Πτυχίου». Μια ακόμα ασάφεια λοιπόν, που ο χρήστης διαπίστωνε το λάθος του, αφού είχε υποβάλλει την αίτηση. Με την ίδια ελαφρότητα το πεδίο για τις στρατιωτικές υποχρεώσεις για τους άνδρες υποψηφίους, περιλάμβανε το ορισμό «Ολοκληρωμένες» και αντιστοίχως στην εκτύπωση εμφανιζόταν το λεκτικό «Εκπληρωμένες». Επιπλέον ο χρήστης όφειλε να επισυνάψει υπεύθυνη δήλωση κατά την οποία δήλωνε, ότι δεν απασχολούνταν ήδη σε κάποια μονάδα υγείας, ακόμα και αν είχε επιλέξει το πεδίο για την δήλωση ανεργίας, την οποία και βεβαίωνε με σχετικό επισυναπτόμενο έγγραφο, που ήταν και αυτό υποχρεωτικό. Άλλο πρόσφατο παράδειγμα είναι αυτό με την αίτηση για την λήψη του Κοινωνικού Επιδόματος Αλληλεγγύης. Στην ιστοσελίδα του προγράμματος για το συγκεκριμένο επίδομα, ο χρήστης συναντά τις επιλογές «Πληροφορίες», «FAQ(ερωτήσεις/απαντήσεις) για το ΚΕΑ» και «Σχετικά». Σε καμία από αυτές τις ενότητες δεν υπάρχει διακριτή πληροφόρηση σχετικά με τη διαδικασία υποβολής των αιτήσεων, ούτε αναγράφονται εμφανώς τα απαιτούμενα κατά περίπτωση δικαιολογητικά. Αντιθέτως αν ο χρήστης έχει την περιέργεια να επισκεφτεί την ιστοσελίδα εκμάθησης του προγράμματος για τους υπαλλήλους του δήμου, που κάνουν τις κατά τόπους αιτήσεις και συλλέγουν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, μετά από κάποια ώρα περιήγησης του στη συγκεκριμένη σελίδα, δύναται με υπομονή να βρει τις κατάλληλες πληροφορίες, τόσο για τα δικαιολογητικά, όσο και για την κατά περίπτωση διαδικασία, που τον αφορά.
Αξιομνημόνευτος είναι επίσης, ο τρόπος ψηφιακής καταγραφής των ποιοτικών χαρακτηριστικών, των επιμέρους ιδιοτήτων του πολίτη, από το κράτος. Για παράδειγμα στον ΟΑΕΔ, κατά την πρώτη καταχώρηση του πολίτη στο σύστημα του οργανισμού, καθίσταται υποχρεωτικό να δηλωθεί ο επαγγελματικός κλάδος, στον οποίο ανήκει ο άνεργος, ώστε να ανευρεθεί θεωρητικά και πιο εύστοχα η μορφή απασχόλησης. Το δυστυχές είναι ότι ο υπάλληλος που κάνει την καταγραφή, έχει να επιλέξει από συγκεκριμένες προεπιλογές, τη δήλωση του επαγγελματικού κλάδου. Έτσι για παράδειγμα και παρά το γεγονός, πως η συγκεκριμένη βάση δεδομένων του οργανισμού, υλοποιήθηκε θεωρητικά από πληροφορικούς, εντούτοις για τον επαγγελματικό κλάδο πληροφορικής πανεπιστημιακής εκπαίδευσης απουσιάζουν οι κλάδοι του Μηχανικού Hardware και της Εφαρμοσμένης Πληροφορικής, ενώ διατίθενται συνολικά, μόνο οι επιλογές χειριστών ΔΕ Πληροφορικής και Προγραμματιστών (δηλ. Μηχανικοί Software).
Τα ήδη αρκετά ζητήματα που αντιμετωπίζει ο πολίτης, κατά την διάδρασή του με το ψηφιακό «πρόσωπο» του κράτους, έρχεται να συμπληρώσει τόσο η δυστοκία επικοινωνίας μεταξύ των πληροφοριακών συστημάτων των διαφορετικών δημοσίων φορέων ή ανεξάρτητων αρχών, όσο και η προσκόλληση στις παραδοσιακές γραφειοκρατικές πρακτικές. Δεν είναι σπάνιο φαινόμενο να έχει «πέσει» το σύστημα π.χ. του ΔΕΔΔΗΕ (Διαχειριστής Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας) και να μην μπορεί κανείς να οριστικοποιήσει την υποβολή της αίτησής του, για τη λήψη του επιδόματος κοινωνικής αλληλεγγύης (ΚΕΑ), καθώς δεν έχει ολοκληρωθεί η διασταύρωση των στοιχείων παροχής ηλεκτρικού ρεύματος. Το πρόβλημα επικοινωνίας μεταξύ των πληροφοριακών συστημάτων μπορεί να παραμείνει για ημέρες και ο πολίτης θα πρέπει να υποστεί την παραδοσιακή ταλαιπωρία των ουρών στις αρμόδιες δημόσιες υπηρεσίες, ενώ ταυτόχρονα κινδυνεύει να απωλέσει και τις προθεσμίες υποβολής των αιτήσεων. Ακόμα συχνότερο είναι το φαινόμενο οι ηλεκτρονικές βεβαιώσεις να μην έχουν καμία νομική ισχύ και να παρέχονται μόνο για ενημερωτικούς λόγους , όπως π.χ με την εκτύπωση των ενσήμων του ασφαλισμένου μέσω ΗΔΙΚΑ, όπου ο πολίτης οφείλει να μεταβεί στον ασφαλιστικό του φορέα για να αποκτήσει το ίδιο έγγραφο, απλά με σφραγίδα, προκείμενου να γίνει δεκτό από άλλον φορέα. Επιπρόσθετα και κυρίως όσον αφορά τους διαγωνισμούς για προσλήψεις π.χ. σε ΑΣΕΠ, ΟΑΕΔ κλπ. η ηλεκτρονική αίτηση συμμετοχής, οφείλει να προσκομίζεται ταχυδρομικώς ή δια της φυσικής παρουσίας του πολίτη και με την εκτυπωμένη μορφή της, συνοδεία και των λοιπών δικαιολογητικών, τα οποία όμως έχουν ήδη υποβληθεί και ηλεκτρονικά.
Τις παραπάνω ευπάθειες του τρόπου λειτουργίας της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, φαίνεται πως εκμεταλλεύονται πλήρως τα στελέχη της δημόσιας διοίκησης, ανεξαρτήτου βαθμίδας. Τα τεχνικά προβλήματα των πληροφοριακών συστημάτων συνήθως χρησιμεύουν ως ο «δούρειος ίππος» για κρυφτούν οι παραλήψεις, οι κωλυσιεργίες, οι μεθοδεύσεις και κυρίως η μορφωτική ανεπάρκεια του ήδη υπάρχοντος ανθρώπινου δυναμικού, που στελεχώνει τη δημόσια διοίκηση και καλείται όχι μόνο να διαδράσει με τη νέα τεχνολογία, αλλά και να ενημερώσει τον πολίτη για αυτήν. Από την άλλη πλευρά το «ευαγγέλιο» της διαφάνειας στο κράτος, που λέγεται «Πρόγραμμα Δι@ύγεια», αποτελεί μια «Βαβέλ» ηλεκτρονικών αποτυπωμάτων για τις διοικητικές αποφάσεις, οι οποίες είναι τόσες πολλές και τόσο καθόλα νόμιμες, που ο τεράστιος αυτός όγκος τους, επιτρέπει σε εκείνες που είναι αμφιλεγόμενες ως προς τη νομιμότητά τους, να συνυπάρχουν και να μοιάζουν σαν ψηφιακές «σταγόνες» σε έναν «ωκεανό» βάσεων δεδομένων.
Επιπρόσθετα, η μετ’ εμποδίων πρόσβαση του πολίτη, στην καλά κρυμμένη ωφέλιμη πληροφορία, αλλά και οι «τρικλοποδιές» από την ασάφεια και την έλλειψη ενοποίησης, τόσο του περιβάλλοντος διεπαφής, όσο και των βάσεων δεδομένων μεταξύ των πληροφοριακών συστημάτων, επιτρέπει στους κακόβουλους δημόσιους λειτουργούς να επωφεληθούν ιδιοτελώς, υποσχόμενοι τις διεκπεραιώσεις αιτήσεων, βεβαιώσεων και διοικητικών πράξεων, για λογαριασμό του πολίτη, ως ρουσφέτι πρόσληψης ή λήψης επιδομάτων.
Καθίσταται επομένως, διλημματική η ετυμηγορία για την ωφέλεια, αλλά και την ορθότητα του τρόπου με τον οποίο εισήχθησαν οι τεχνολογίες πληροφορικής στους δημόσιους φορείς, κυρίως όσον αφορά στον σχεδιασμό και στην υλοποίηση, αλλά και επιμέρους στα κενά ευπάθειας, που επιτρέπουν ακόμα και σήμερα τη δυνητικά κακή χρήση, από μεριάς των δημοσιών λειτουργών, ζημιώνοντας εκ νέου το δημόσιο τομέα, καταστρατηγώντας κάθε καλή εφαρμογή της πληροφορικής.


     
   
Όλες οι Ώρες είναι GMT + 2 Ώρες (ώρα Ελλάδας)


   


 
Μετάβαση στη:  
 



Πρόσφατες συζητήσεις - topics