Η δημοκρατία νοσεί
Ή μήπως πνέει ήδη τα λοίσθια;
Πάνω σε αυτό το ερώτημα σκύβουν πολλοί μελετητές και αναζητούν θεραπείες.
Μήπως θα πρέπει...
... πια να μιλάμε για
«Post Democracy»»; Αυτό ακριβώς πιστεύει ο Βρετανός πολιτειολόγος
Colin Crouch, που έγραψε το ομώνυμο βιβλίο. Η απόλυτη εσωτερική κατάρρευση του συστήματος οδηγεί σε «Δημοκρατίες χωρίς δημοκρατία», έγραφε ο Μάσιμο Σαλβαντόρι σε ένα βιβλίο με τον ίδιο τίτλο.
Από την έβδομη δεκαετία του περασμένου αιώνα φαίνεται πως έχουμε μπει σε ένα νέο πολιτικό σύστημα με αυτά τα γνωρίσματα:
νεοσυντηρητική και νεοφιλελεύθερη επίθεση που εκπορεύτηκε από τον Regan και την Thatcher,
διαρπαγή του κοινωνικού κράτους,
παγκοσμιοποίηση,
μείωση της εργατικής τάξης,
αύξηση του τομέα των υπηρεσιών,
καθιέρωση της προσωρινής εργασίας,
απώλεια του ειδικού βάρους των συνδικάτων,
τερματισμός της απόλυτης κυριαρχίας των κρατών προς όφελος του χρηματιστικού κεφαλαίου και των βιομηχάνων και
άκαρπη αναζήτηση μιας ριζοσπαστικής κίνησης που θα μπορούσε να ανατρέψει αυτό το σύστημα.
Ποιες είναι οι συνέπειες; αναρωτιέται ο Άντζελο Ντ΄ Όρσι στην εφημερίδα «La Stampa». Μια παράδοξη μετατόπιση πλούτου από εκείνους που έχουν τα λίγα, σε εκείνους που έχουν τα πολλά. Με δυο λόγια, οι πλούσιοι έγιναν ακόμη πλουσιότεροι και οι φτωχοί φτωχότεροι.
Το σύμπτωμα...
... αυτό, όμως, δεν είναι το μοναδικό που προδίδει την αρρώστια.
Όπως γράφει η καθηγήτρια των Πολιτικών Επιστημών
Nadia Urbinati στο βιβλίο της
«Το σκήπτρο χωρίς βασιλιά», από ενεργός συμμέτοχος στην Αγορά, όπου όλοι συζητούν και διαβουλεύονται για όλα, με βάση τις απαραίτητες πληροφορίες για να διαμορφώσουν άποψη, ο πολίτης έχει γίνει σήμερα ένας παθητικός καταναλωτής πολιτικών «εμπορευμάτων» που του σερβίρει η πολιτική αγορά.
Έτσι κενώνεται η ίδια η ουσία της δημοκρατίας:
ενός συστήματος στο οποίο οι πολίτες υπακούουν σε νόμους, που στη διαμόρφωσή τους έχουν συμβάλει και οι ίδιοι. Και έτσι εξηγείται και η ανυπακοή τους σε αυτούς τους νόμους.
Τα συμπτώματα της αρρώστιας δεν τελειώνουν όμως εδώ. Η σύγχρονη δημοκρατία στηρίχτηκε στα πολιτικά κόμματα. Στη «Μετα-Δημοκρατία» παρατηρούμε σήμερα τον μετασχηματισμό τους, από οργανώσεις που συγκροτήθηκαν από τη βούληση μελών και οπαδών οι οποίοι πίστευαν σε συγκεκριμένες πολιτικές ιδέες σε κόμματα «λάιτ», στα οποία το χρήμα και η αναγνωρισιμότητα έχουν υποκαταστήσει τις πεποιθήσεις και τη μαχητικότητα.
Δεν είναι κόμματα που φιλοδοξούν να αφήσουν τη σφραγίδα τους στην Ιστορία, αλλά κόμματα που γεννιούνται και πεθαίνουν όσο κρατάει μια μέρα, κόμματα προσωποπαγή που, όπως παρατηρεί ο φιλόσοφος
Norberto Bobbio, αποτελούν μια αντίφαση, αφού εξ ορισμού το κόμμα είναι μια συνένωση ατόμων για την επίτευξη κοινών σκοπών.
Άθελά του..,
... πριν από δέκα χρόνια, ο Ιταλός συγγραφέας
Gabrielle Romanioli περιέγραφε σε ένα άρθρο του τη «Μετα-Δημοκρατία»:
«Θα έρθει καιρός που θα σταυρώνουμε ψηφοδέλτια χωρίς να μπορούμε να ξεχωρίσουμε αν αντιπροσωπεύουν οδοντόκρεμα ή κόμμα. Το κόμμα-οδοντόκρεμα. Θα το σταυρώνουμε και θα χαμογελάμε» (Όσοι από εμάς δεν διατηρήσουμε το δικαίωμά μας να το φτύσουμε στον νιπτήρα).
__
Ρούσσος Βρανάς