Καθημερινά ακούμε και διαβάζουμε για τους κινδύνους που εγκυμονούν τα "χημικά" και για πόσα φάρμακα και άλλες ουσίες αποσύρονται ως ύποπτα... Υπολείμματα φυτοφαρμάκων στις τροφές, βιολογικά (?) προϊόντα, επικίνδυνα φάρμακα ακόμη και έπιπλα εμποτισμένα με χημικές ουσίες ερεθιστικές αν όχι τοξικές για τον ανθρωπο...
Τι γίνεται όμως με τον κίνδυνο από τα χημικά? Σε κάθε περίπτωση, αξιολόγηση του κινδύνου γίνεται σε πειραματόζωα και με βάση τις παρατηρήσεις καταγράφονται ενδείξεις για πιθανές βλάβες.
Εάν, όμως, μια ένωση είναι επιβλαβής για τα ζώα, είναι απαραίτητα επιβλαβής και για τον άνθρωπο? Πως μπορεί μια μεγάλη δόση για ένα μικρό ζώο να μεταφραστεί σε μια μικρή δόση για τον άνθρωπο?
Όπως είχε ήδη επισημάνει από τον 10ο αιώνα, ο Ελβετός ιατρός Παράκελσος, "η δόση κάνει το δηλητήριο"!
ΟΛΕΣ οι ενώσεις συμπεριλαμβανομένων του νερού και του αλατιού, είναι τοξικές για ορισμένους οργανισμούς και σε ορισμένο βαθμό, με αποτέλεσμα η διαφορά μεταξύ ωφέλειας και βλάβης να είναι σχετικό θέμα.
Το πως αντιδρούμε στον κίνδυνο εξαρτάται σημαντικά από το βαθμό εξοικείωσης. Η παρουσία χλωροφορμίου στο αστικό δίκτυο ύδρευσης - στο μόλις ανιχνεύσιμο επίπεδο 0,00000001% - ξεσήκωσε θύελλα σε πολλές αμερικανικές πόλεις, παρόλο που το χλωροφόρμιο έχει τοξικότητα χαμηλότερη από την ασπιρίνη!
Πολλές τροφές περιέχουν φυσικά συστατικά πολύ περισσότερο τοξικά από τα συνθετικά πρόσθετα ή συντηρητικά, αλλά τα φυσικά συστατικά δεν λαμβάνονται υπόψη γιατί είναι πολύ κοινά. Το φυστικοβούτυρο (για παράδειγμα) περιέχει πολύ μικρές ποσότητες αφλατοξίνης, μιας ένωσης πολύ πιο καρκινογόνου από το κυκλαμικό νάτριο, ένα τεχνητό γλυκαντικό που ήδη έχει καταργηθεί ως "υψηλού κινδύνου". Το φυστικοβούτυρο, όμως?
Τέλος, κάτι που συντάραξε κι εμένα όταν το διάβασα και παρ' όλ' αυτά δεν έχω αλλάξει αυτή τη διατροφική συνήθεια...
Το ψημένο στα κάρβουνα κρέας περιέχει καρκινογόνες ουσίες, που λέγονται πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες. Πόσο ασφαλή είναι αυτά τα κρέατα? Και ποιός είναι διατεθημένος να αλλάξει τις διατροφικές του συνήθειες?
Ή καλύτερα, ποιός μπορεί να τις αλλάξει?
(Οι πληροφορίες αυτές προέρχονται από ένα ιντερλούδιο στο βιβλίο της Οργανικής Χημείας (Τόμος Ι) του John McMurry των Πανεπιστημιακών εκδόσεων Κρήτης, που διδάσκεται στους δευτεροετείς φοιτητές του τμήματος Χημείας του Α.Π.Θ.)




